Hram
Silaska Svetog Duha
na apostole u Obrenovcu

O crkvi obrenovackoj (iz knjige "Pravoslavlje u obrenovackoj posavini")

Palez 1826: "Ova varoš lezi u jednoj ravnici, nedaleko od reke Kolubare i mesta gde se reka Tamnava uliva u Kolubaru. Moze imaši do 60 srpskih domova i ni jedan turski. U ovoj varoši je nova crkva koja je podignuta od tvrdog kamena 1824. godine. Hram crkve jeste Sošestvije Svjatogo Duha".
Ovako je Palez i prvu palešku crkvu predstavio Joakim Vujic u svojim "Putešestvijima po Serbiji", dve godine pošto je na tlu obrsnovacke Posavine podignuta prva zidana crkva. "Tvrdi kamen" koji Vujic pominje, donet je sa ruševina Manastira svetog Hristofora u Mislodjinu. Prva paleška crkva nalazila se u današnjoj porti, 40 metara udaljena od sadašnje obrenovacke crkve. Iako skromnih dimenzija, zadovoljavala je potrebe malobrojnih zitelja Paleza, koji su do tada rec Boziju slušali u obliznjem ma-nastiru u Grabovcu i crkvi brvnari u Breski. Dobrovoljnim prilo-zima crkva je opremljena ikonostasom i ikonama radjenim na drvetu. Carske dveri je 1827. godine prilozio Živan Mojsilovic iz Drena.
Izgradnja druge, sadašnje crkve pocela je u Obrenovcu u dru-goj polovini XIX veka. U medjuvremenu je, 1859. godine, na zahtev Palezana i po odobrenju kneza Miloša Obrenovica, varoš Palez promenila ime u Obrenovac. Po završetku gradnje nove crkve, 1868. godine, u neposredioj blizini prvog hrama, ikone i ikono-stas su preneti u novo zdanje. Zahvaljujuci prilogu mehanskog esnafa u Obrenovcu, sa starešinom Marinkom Radicem pa celu, za 80 dukata kupljen je crkveni barjak. Prva sveta liturgija sluzena je na dan svetog Ilije te 1868. godine.
I tada, neposredno po izgradnji, i dugo posle, obrenovacka crkva je bila najlepša gradjevina u valjevskom okrugu. Gradjena u obliku ladje, u romanskom stilu, sigurnih temelja, sa dsbelim zidovima i snaznim lukovima, delovala je monumentalio. Na crkvi je bio veliki zvonik sa pozlacenim krstom ia vrhu, ucvršcenim na pozlacenoj jabuci, visok 42 metra. Osveštanje crkve je obavljeno tek tri dscenije po završetku gradnje, 1898. godins, od strane tadašnjsg mitropolita Inokentija.
U narsdni, XX vek obrenovacka crkva je ušla sa ikonostasom iz prve palsške crkve, koji nije odgovarao širini novog hrama. Od starog ikonostasa zadrzaie su (do danas) carsks dveri, a ikone, kojs su do tada bils ia njsmu, prsnete su na novi ikopostas. Zamsnjene su novim tek kada su od cadji i dima toliko notamisle da se likoni svstitelja ma njima iisu nrspoznanali. Bilo js to 1937. godins, a povs ikons js uradio slikar ?alic iz Šapca.
Prve popravke na crkvi obavio je 1908. godine Nikola Matic iz Valjeva. Tako popravljena , crkva je u I svetskom ratu podelila sudbinu obrenovacke varoši: dve neprijateljske granate su 15. septembra 1915. pogodile toranj, a treca je "ranila" severni deo hrama nad oltarom.
Po oslobodjenju, uz pomoc vernika iz Obrenovca, Zabrezja, Belog Polja i Rvata, godine 1923. podzidan je i obnovljen crkveni toranj. Od neprijatelja sacuvano zvono postavljeno je na privre-meno podignuti zvonik jer je postojala bojazan da "rastrešeni" toranj nece izdrzati njegovu tezinu. Dobrovoljnim prilozima je 1932. godine ozidana zvonara od cvrstog materijala i kupljeno još jsdno zvono teško 280 kilograma.
Posle oslobodjenja, organi vlasti su od crkve oduzeli sve protokole vodjene od 1916. do 1948. godine, no od tada do današnjih dana protokoli se opet uredno vode. Crkvena bašta, površine 28 ari, oduzeta je posle oslobodjenja za potrebe izgradnje Antituberkuloznog dispanzera.
Popravke i dogradnje na obrenovackoj crkvi i u crkvenoj porti pocele su od 1951. godine. Tada su severna vrata zazidana, a ulazni stubovi u obliku kvadra preoblikovani u oblik valjka i povezani kupolom. Iste godine je, od priloga Spase Grgica i Dragoljuba Mirkovica, za 65 000 dinara kupljen nov sat za toranj. Pošto je utvrdjeno da je toranj stabilan, zvona su podignuta do svog starog mesta. Stara zvonara je porušena 1954. godine, a materijal iskorišcen za proširenje pomocne zgrade, koja je do tada sluzila kao krstionica i kancelarija, kao i za izgradnju šupe za drva sa dva odeljenja.
Od 1963. do 1966. godine, ofarban je i sredjen krov na hramu i tornju, betoniran plato ispred crkve i prostor oko crkvenog dvorišta. Tek posle deset godina, 1976. dobijena je dozvola za proširenje postojece kotlarnice za još jednu prostoriju i to na ime magacinskog prostora, a nastavljeno je i unutrašnje uredjenje crkve. Poslednjih decenija XX veka" led na strani opštinskih struktura je popuštao", pa su vlasti, 1980. godine, dozvolile da postojeca šupa bude adaptirana u prvu narodno crkvenu trpezariju. Na crkvi su nastavljeni fasadersko-molerski radovi, krov je pokriven bakrom kao i toranj. Usledilo je betoniranje trotoara oko crkve.
Konacno, 1987. dobijena je dozvola za podizanje i renoviranje dotadašnjih poslovnih prostorija kao i uredjenje crkvene porte. Izgradnja crkvenog doma u Obrenovcu zapoceta je 1992. godine, po idejnom rešenju arhitekte Miladina Lukica iz Beograda, i projektu Sofronija Ristanovica iz Obrenovca. Radove je izveo Borivoje Mihailovic iz Vrbovna kod Konatica. Osvecenje slemena i darivanje obavio je, 8. oktobra te godins episkop šabacko-valjevski Lavrentije, u prisustvu brojnih vernika. Crkveni dom je useljen u junu 1996. godine, a unutrašnji radovi nastavljeni su narednih godina.
Sredinom juna 1998. godine povodom 130 godina od izgradnje, za-poceta je obnova obrenovacke crkve. Okrecena u belo, posle adaptacije prostrana 2000m2, obrenovacka crkva je otvorila svoje dveri vernima na Vavedenje 1998. godine, kada je u hramu sluzena sveta liturgija. Samo godinu dana posle završetka adaptacije crkve, angazovanjem Tome Stepica i brace Živorada i Milorada Marjanovica, u crkvenoj porti je podignuta kapela posvecena sv. Petki Paraskevi, ispred koje je prilozima Rajka Maricica i Ratka Cicovica uradjena cesma-fontana. Povodom obelezavanja 135 god-na od izgradnje sadašnjeg hrama u Obrenovcu, 18. oktobra 2004. godine, vladika šabacko-valjevski Lavrentije je osveštao ikono-stas u ovoj crkvi. Tako se od tada, u crkvenoj porti, pored hrama posvecenog Silasku svetog Duha na apostole, nalazi i Crkva svete Petke, u kojoj su uradjeni mozaici sa predstavama svetitelja. Ikone u mozaiku je uradio magistar Desimir Denic iz Obrenovca, a njegovi saradnici su uradili Dveri u duborezu. Iz manastira Kaona u ovu crkvu prenet je deo moštiju Svetiteljke. Na dan osvecenja, vladika Lavrentije je zasluznim dobrotvorima podelio priznanja i gramate. Predjašnjeg arhijerejskog namesnika posavskog i starešinu crkve Janka Sreckovica episkop je odlikovao pravom nošenja naprsnog krsta, a isto odlikovanje dobio je i sadašnji arhijerejski namesnik posavski Jovan Petrovic. Posle 180 godina od izgradnje prve i 136. godina od izgradnje druge crkve u Obrenovcu, hram posvecen Silasku Svetog Duha na Apostole duhovni je dom za oko 22000 Obrenovcana danas.