CRKVA BRVNARA U ORAŠCU

O prvoj crkvi brvnari u selu Orašac, 22 kilometra jugozapadno od Obrenovca, jednoj od malobrojnih preostalih u okolini Beograda, prvi zapisi datiraju još pocetkom XIX veka. Prema Letopisu drenske crkve, crkva u Drenu je spaljena od strane Turaka 1804. godine, a tadašnji drenski paroh Dobrivoje Jeremic je pobegao u obliznje selo Orašac. U jaruzi usred guste orašacke šume, Dobrivoje Jeremic je podigao crkvu od pruca. Pretpostavlja se da je to bilo 1807. godine. Dve godine kasnije (1809), ispred ove crkvice je narodni guslar Filip Višnjic svojom pesmom hrabrio srpske ustanike. Buduci da je orašacka crkva postala mesto okupljanja ustanika, bila je na udaru Turaka koji su je, prema predanju, spalili 1813. godine, kada je i selo Orašac bilo spaljeno i srušeno.
O obnovi crkve u Orašcu neposredno posle II srpskog ustanka ostao je zapis na carskim dverima ikonostasa, u donjem delu levog krila, u kome se navodi da ih je (ot) kupio Nikola Vasic, 1818. godine, "za vecni siomen". Navedena godina upucuje na zakljucak da je crkva u Orašcu gradjena godinu ili dve pre toga. O crkvi u Orašcu, posvecenoj Vaznesenju Hristovom, u svojim "Putešestvi-jima po Serbiji" govori i Joakim Vujic, navodeci da je rec o "maloj od drveša nairavljenoj crkvi". Konacno, pukovnik Jovance Spasic, sastavljajuci spisak podignutih i obnovljenih crkava za vreme vladavine kneza Miloša (po Miloševom nalogu) godine 1837. navodi i orašacku crkvu, za koju kaze da je podignuta 1817. godine i to "obštestvenim troškom". Crkva brvnara u Orašcu je narednih decenija sluzila kao parohijska za sela Orašac, Dren, Vukicevicu i Ušce. Kada je, godine 1869, episkop šabacki Mojsije posetio crkvu u Orašcu, nalozio je da se zbog oronulosti crkva zatvori, te da se pocnu prikupljati sredstva ili za novu crkvu ili za obnovu postojece. Nekoliko godina su vernici prikupljali novac za obnovu crkve. Tek posle 1874. na crkvi je popravljen krov, i odluceno je da se potaše ciglom. Crkva brvnara u Orašcu je tako ojacana sluzila sve do 1895. godins.
Krajem veka, 1895. godine, u objavljenom popisu svih pravoslavnih crkava u Kraljevini Srbiji, kao godina izgradnje se navodi 1816, uz napomenu da js orašacka crkva izgradjena od slabog materijala, da je zbog trošnosti zatvorena, te da se sprema izgradnja novog hrama.
Mesto podizanja pove crkve izazvalo je spor meštana Orašca (koji su hteli da to buds na lokaciji postojeceg hrama) i meštana Drena, koji su smatrali da crkvu, posle gotovo jednog veka, treba vratiti u Dren. Tako je te godine pocela izgradnja crkve u Drenu, u koju su posle završetka gradnje prenete neke ikone iz orašacke crkve.
U jaruzi pored potoka Recica u Orašcu, stara crkva brvnara je ostala cekajuci bolja vremena za obmonu. Po dimenzijama je spadala u objekte srednjeg tipa: duzime 11,60, širine 5,55 i visine 4,85 metara, sa jednobrodnom, pravougaonom osnovom. Gradjena je od hrastovih talpi na betonskoj osnovi. Pod crkbe bio js pokriven opekama, a krov biber crepom. Godine 1922. izvršene su odredjene irspravke, shodno novoj ulozi crkve. Naime, po izgradnji crkve u Drenu koja postaje parohijska, orašacka crkva gubi taj status i postaje grobljanska kapela. Prepravke koje su na crkvi obavljene 1922, godine išle su na uštrb prostora, pa je hram skracen, a unutrašnji prostor namenski drugacije osmišljen. Oko crkve se u decenijama koje su sledile, širilo groblje...
Pred kraj XX veka crkva brvnara js bila potpuno zapuštena i gotovo napuštena. Da ne bi došlo do potpunog zatiranja ovog hrama od šireg istorijskog i kulturnog znacaja, dremska crkvena opština i vernici Orašca i Drena su inicirali obnovu crkve.
Krajem aprila 1994. osveceni su temelji crkve brvnare, izmeštene za 50 metara na severnu stranu u odnosu na postojecu. Novi hram podignut je na placu koji je poklonio Stanislav Popovic iz Orašca. Osvecenje temelja obavio je episkop šabacko-valjevski gospodin Lavrentije, uz sadejstvo namesnika posavskog protojereja Janka Sreckovica, sveštenika drenskog i orašackog jereja Svetislava Filipovica, protojereja paroha obrenovackog Tomi-slava-Svetomira Lazarevica, paroha zvecanskog Dragana Polica i djakona obrenovacke crkve Perice Paraklisa, kao i u prisustvu darodavaca, protomajstora, vernika iz Orašca. U temelj Svetog prestola ugradjena je Povelja, u kojoj je, uz naznaku "po predanju", kao datum izgradnje prve crkve u Orašcu navedena 1797. godina (bez sumnje, u buducim napisima o crkvi u Orašcu bice to još jedan podatak oko cije verodostojnosti ce se polemisati).
Iste godine zapoceti su radovi. Skinut je biber crep sa dota-dašnje crkve a gradja za buduci hram odneta na doradu. Darivanje slemena obavljeno je 7. avgusta. Na betonskim temeljima sklopljena je nova crkva brvnara. Radovi su u potpunosti završeni dve godine po pocetku gradnje, pa je 28. aprila 1996. godine, episkop dalmatinski gospodin Longin, osveštao novu crkvu br-vnaru u Orašcu. U ovom cinu je pored arhijerejskih namesnika iz Obrenovca (Jovana Petrovica), Valjeva (Stojadina Pavlovica), Loznice (Milana Tomica), ucestvovalo ukupno 22 sveštenika.
Na mestu stare crkve brvnare, ostalo je kameno postolje od casne trpeze, cuvano iza carskih dveri u staroj crkvi. Na njemu je uklesano da je casnu trpezu orašackoj crkvi prilozio Radoslav Miloševic, 12. avgusta 1827. godine. U produzetku se pominje sveštenik, jerej Damjan, koji je verovatno sluzbovao u orašackoj crkvi u naznacenom periodu.