| |
 |
|
ZWEIBRÜCKEN
(CVAJBRIKEN) - PALEŽ - OBRENOVAC
|
|
(Skice za portret II)
|
 |
Geografski
položaj opštine Obrenovac uticao je u
najvecoj meri na dogadaje koji su se na
ovom prostoru zbivali. Današnja Posavina
bila je pre pola miliona godina pokrivena
ogromnim Panonskim morem (jezerom) koje
je usled tektonskih poremecaja oteklo
kroz današnji Đerdap.
Ovaj kraj bogat ribom i drugim životinjama
privukao je krajem paleolita prve ljudske
horde. Pre pet hiljada godina pojavili
su se nosioci kulture Neolita, kulture
glacanog kamena.
Tracani, nosioci kulture bakra i bronze
došli su u Posavinu desetog veka stare
ere. Iliri su pri kraju doba bronze u
Posavini potisnuli Tribale, zauzevši njihova
naselja. U IV veku pre nove ere u Posavinu
su provalili Skordisci, keltsko pleme.
Pocetkom I veka Rimljani dolaze i na ovaj
prostor. Od IV do VIII veka uz domace
rimsko stanovništvo sve je više pripadnika
raznih varvarskih plemena.
Sloveni su na ovom prostoru vec do kraja
VII veka.
U sastavu srpske države Posavina je bila
u X i XI veku, u vreme kneza Caslava Klonimirovica,
i Zete, u vreme vladavine Bodinove.
Do ovog perioda nema pisanih tragova,
ali bogata arheološka nalazišta mogu pisati
istoriju: Obrenovac (lokaliteti Vašarište,
Bošnjaci, Rasadnik, Breska, Petlovo brdo,
Vodenicki breg, Lazarevica livade, Crkvine,
Zabran, ušce Kolubare u Savu, kraj Tamnave,
Kolubare); Rvati (Taborište); Belo Polje:
(Grabac - Zabara); Zabrežje (kraj Save,
Crkvine, Grad, Markovica kuca, dvorište
Milorada Pantovica); Ratari (Krcevine);
Stubline: (Crkvine, Šarena cesma, Cikovac,
Novo selo, Gradac uz levu obalu Tamnave);
Grabovac (Đurica vinogradi, manastir,
Vidan); Brovic (plac Branislava Mišica);
Ušce (Potes, ušcanski potok, ušce Vukodraže
u Savu, kraj Save, Vorbis - izmedu Skele
i Ušca) Skela (imanje Živana Roksica);
Draževac (uz Kolubaru, Anište, Carev brod);
Konatice (Dumaca, Baljevine, Glavcice);
Baric (selo Baric kraj Kolubare, novi
deo Prve Iskre, Baric - reka i kraj Save,
Duvanište, veranda preko puta Prve Iskre);
Mislodin (uz Kolubaru, Bacevice, na putu
kraj Kolubare, Kovancina, Crkvine, Crkvinski
potok na Kolubari, Jezero, Cardacine,
Oraškovac); Jasenak (uz Kolubaru, Drinje,
Provalije, Madžarina), Krtinska, Urovci,
Brgulice, Dren, Orašac, Ljubinic, Trstenica,
Piroman, Mala Moštanica, Baljevac. |
| |
Narednih
vekova ovaj prostor je menjao gospodare,
što je, valjda, sudbina svih izrazito
pogranicnih teritorija. Teško je nabrojati
koliko je puta Posavina prelazila iz ugarskih
u srpske ruke, ili iz turskih u austrijske.
Te promene izgledale su ovako:
- Do 1282. Vladali su Ugari i Srbi i to
naizmenicno;
- Od 1282. Posavina je u sastavu Sremske
kraljevine ili Macvanske banovine koju
je u miraz dobio kralj Dragutin Nemanjic
od ugarskog kralja Ladislava Kumanca IV,
oženivši se njegovom sestrom princezom
Katalinom (Katarinom);
- 1284. Pominju se dve Dragutinove zadužbine:
manastir Mojsinje - Grabovac, manastir
Svetog Hristifora - Mislodin
- od 1319.do 1521. smenjivala se ovde
srpska sa ugarskom vlašcu; - U hrisovulji
despota Đurda Brankovica od 31.08.1429
pominju se pored ostalih i sela tadašnje
Tamnave: Ljutice, Zabrežje, Bošnjaci i
Trstenica
- od 6.jula 1521. Posavina je pod turskom
vlašcu. Nju i ostale srpske prostore na
severu zauzeo je turski sultan Sulejman
Velicanstveni;
- 1528. U popisu Vlaha beogradske nahije,
turski izvori govore da su Konatice i
Stubline imale po 10 domova, Mislodin
7, Belo Polje 28.
- 1626. Pominje se gradnja Manastira u
Grabovcu na temeljima starog i zapisi
iz tog perioda(mineji) kao i starešina
arhimandrit Zaharije Pribojevic
- Od 1688. do 1699. Posavina je pod austrijskom
vlašcu. To je vreme one velike, ali nažalost
ne i poslednje seobe Srba. Seobu je vodio
patrijarh Arsenije Carnojevic, a dobar
deo begunaca i nevoljnika je preko Zabrežja
prešao u Srem;
- Od 1699 do 1717. Karlovackim mirom naš
kraj je ponovo pod turskom vlašcu
- 21.07.1717. Požarevackim mirom zakljucenim
izmedu Austrije i Turske, Austrijanci
su preuzeli vlast nad Beogradskim Pašalukom.
- Od 1717. do 1737. severna Srbija je
pod austrijskom vlašcu. Ovim prostorom
upravljao je tada princ Aleksandar Vitemberški
sa rezidencijom u Beogradu i letnjikovcem
u Stublinama. U to vreme Palež je dobio
ime Zweibrücken (Cvajbriken), a Stubline
Neudorf (Nojdorf), Draževac Biershaus
(Birchaus)i Grabovac Bierbach (Birbah).
- 1717. Pod austrijskom vlašcu izvršen
prvi popis; paleški disktrikt broji 73
naseljena mesta, a kao prvi oberknez distrikta
pominje se Nikola Miloševic
- Jula 1719. udari grad i uništi vinograde
i useve. Austrijanci tada, zbog štete
nanete selima, pomenu Zvecku, Bresku,
Zabrežje, Palež i Piroman
- 1730. Po zapisu o Mitropoliji beogradskoj
Ruvarca pominje se Antonije grabovcanin
kao guhovnik grabovackog manastira. Parohija
se sastoji 1735 od 5 kuca uz tri kuce
u Stublinama. Kao duhovnici manastira
Grabovac pominju se Filimon Antonijevic
do 1786, Kosta Stojanovic 1788, i Milovan
Miloševic 1795-1806, iguman Jeremija Petrovic
1806-1824.
- U spisku sela valjevske eparhije iz
1735 pominju se Stubline, Breska, Grabovac,
Palež i Skela
- 1736. Pominje se postojanje crkve u
Breski
- Beogradska administracija nacinila je
1737 spisak sela paleškog i šabackog distrikta.
Na spisku Grabovac, Palež, Breska, Skela
i Stubline.
- 16.09.1739. Posle austrijsko-turskog
rata 1737-1739 sklopljen je Beogradski
mir
- Od 1739.do 1788.ponovo vladaju Turci;
- 1778. Na geografskim vojnim kartama,
po topografskim znacima i opisima mesta
austrijskih obaveštajaca Mitesera i Peretica,
postoje dva Paleža; Veliki Palež, turski
sa džamijom i 30 kuca izmedu Kolubare
i Tamnave, i Mali Palež, srpski, sa 21
kucom i nalazi se na levoj obali Tamnave.
Stubline su imale 30 hrišcanskih kuca
i jedan turski han za 16 konja, Piroman
14 hrišcanskih kuca i han za 12 konja,
a Grabovac 7 kuca i han u lošem stanju
- Marta 1788. godine iz Srema preko Save
prelaze u Zabrežje srpski dobrovoljci
(frajkori) koji su iskopali rov dug oko
850m (Laudanov šanac). Pominje se i kao
Karadordev šanac. Time je izvršena priprema
za novi austrijsko-turski rat.
- 29.06.1788. I sam austrijski car Josif
drugi vrši smotru vojske u Zabrežju;
- Od 1788. do 1789. je vreme kratkotrajne
vladavine Austrijanaca.
- 1791. Došlo je do bitnijih promena u
administrativnom pogledu, pa je nekadašnji
Paleški distrikt ušao u sastav Valjevske
nahije |
| |
| Gore |
|
