[Početna
strana]  [Home]
|
 |
Prvo
naselje na ovom podrucju koje je imalo karakter grada bilo
je rimsko, na prostoru danasnje Breske i Rvata. Rimljani
su, kao i svuda, prosecali i utvrdjivali puteve, a imperator
Prob je, u III veku nove ere, ovamo doneo vinogradarstvo,
koje se odrzalo sve do naseg vremena.
Za Obrenovac je receno da ima dugu proslost, a kratku istoriju.
Vec dva veka, on je ekonomski, administrativni i kulturni
centar ovoga podrucja, ali je najpre nastao kao seosko naselje,
ukljesteno izmedju Tamnave i Kolubare, pod prvobitnim imenom
Palez. Tamo gde je sad, na levu obalu Tamnave premesten
je posle konacnog oslobodjenja od Turaka, nakon 1815. godine,
posto je stari, "turski" Palez porusen i zapaljen.
Pisana istorija ga po tom imenu pominje tek od pocetka XVIII
veka, od pomenutog popisa stanovnistva iz 1717. godine.
U to vreme, naseljavali su ga srpski zemljoradnici i turske
zanatlije i trgovci. Za vreme austrijske vladavine, koja
se na ovom prostoru zadrzala do 1739. godine, postaje okruzno
mesto Okruga paleskog, koje je pod sobom imalo 73 sela.
Tada je bio naseljen pretezno Nemcima, Madjarima i Jevrejima,
koji su mu dali ime Cvajbriken, po dva mosta na dvema rekama
koje su ga opasavale. Posle povratka Turaka, Palez je izgubio
ulogu u administraciji. |
|
Tek
1836. godine, novi, srpski Palez postaje sresko mesto Sreza
posavskog, za sela sa leve obale Kolubare. Tada je vec bio
ziva trgovacka i zanatlijska varos, u njemu se otvaraju
kafane i kafanski, javni zivot uzima sve vecu prevagu nad
dotadasnjim patrijarhalnim porodicnim zivotom.
Palez je 1824. godine zvanicno dobio svoju osnovnu skolu,
zatim i crkvu, sagradjenu od materijala sa porusenog Dragutinovog
manastira u Mislodjinu, a 1843. dobija i postu.
Prema popisu iz 2002. godine, od ukupnog broja stanovnika,
gotovo 16 hiljada je dece Izrazitu naklonost Knjazu Milosu,
ucvrscenu jos tokom i posle Drugog srpskog ustanka, a od
nekih cak i glavom placenu u potresima za vreme dinastickih
borbi i izgnanstva Knjaza, Palezani su krunisali molbom
njemu licno, odmah po povratku na presto 1859. godine, da
njihovu varos prekrsti u Obrenovac. Molba je uslisena, a
danas se datum ozvanicenja novog imena, 20. decembar (po
novom kalendaru), slavi kao Dan Obrenovca. |
|
Varos
do kraja veka postepeno dobija i druge ustanove i sluzbe:
Mesnu stedionicu, Obrenovacku zadrugu, prvog lekara, prvu
apoteku, gradjansku skolu, zabaviste, Pevacko drustvo, Drustvo
Crvenog krsta, Gimnasticko drustvo, a 1899. i banju, koja
ce mu ubrzo proneti glas po celoj Srbiji!
Godine 1902. Obrenovac je dobio telefonsku centralu, a 1908.
je u saobracaj pustena pruga Zabrezje-Obrenovac-Valjevo.
Sve to je znatno pospesilo razvoj zanatstva i trgovine,
a grad postaje poznat kao zitarski i trgovacki centar. Prosperitet
je nastavljen posle Prvog svetskog rata. Prva gimnazija
otvorena je 1922, a sve je vidljiviji zamah industrijalizacije
- uz staru industriju cigle i crepa, tu su parni mlinovi
i strugare. Elektricna centrala i osvetljenje stizu 1928,
kada je svecano otvorena i nova pruga Obrenovac - Beograd. |
|
Drugi
svetski rat je ne samo prekinuo i okrunio ovaj uzlet Obrenovca
i njegove privrede, nego je njegovim okoncanjem pokrenuo
razvojne tokove u sasvim drugim pravcima i na drugacijim
principima, sto je sliku stare varosi zauvek poslalo u istoriju.
Obrenovac polako stice lik modernog grada, iako je njegov
razvoj u velikoj meri bivao stihijski, kao i gotovo svih
gradova u nasoj zemlji. Zato je razvoj komunalne infrastrukture
u gradu neprekidna trka u kojoj se ona brzo siri, ali nikad
dovoljno da stigne u svaku privrednu ili "zonu stanovanja".
Ali stize polako. A Obrenovac se moze pohvaliti i odlicnim
sistemom daljinskog grejanja, koji toplom vodom iz Termoelektrana
zagreva gotovo sve stanove i poslovni prostor u gradskom
podrucju. I to cini vrlo izdasno, a ni njegov razvoj i sirenje
jos nisu dosegli svoje granice.
Obrenovac je izgubio prugu, tacnije, javnu zeleznicu posle
60 godina rada "zamenila" je industrijska pruga
za transport uglja do Termoelektrana "Nikola Tesla",
ali je u medjuvremenu rasirena gusta mreza puteva. U gradu
je vise od 100 ulica duzine oko 30 kilometara, njime prolazi
29 kilometara magistralnih, 74 kilometra regionalnih i 185
kilometara lokalnih puteva. Elektrodistributivna mreza obuhvata
svako naselje (a zar bi i smelo da bude drugacije u opstini
u kojoj nastaje vise od polovine ukupno proizvedene elektricne
energije u Srbiji). |
|
|
